ZANA ZA MTAFITI
Mbinu za Utafiti
Mbinu za utafiti huunganisha swali, uchaguzi wa data, ukusanyaji na uchambuzi. Mpango mzuri unaeleza unachotaka kufahamu, sababu ya kuchagua ushahidi fulani na namna hitimisho litakavyojengwa.
Kutoka mada pana hadi swali linalotekelezeka
Mada kama Kiswahili katika jamii ni pana. Ibanishe kwa kundi, eneo, aina ya data au kipindi. Kwa mfano: Ni miundo ipi ya kuomba msaada inayojitokeza katika matangazo kumi ya kikundi cha kujifunza kwa wiki nne? Hapa swali linaonyesha data inayoweza kukusanywa na kuchambuliwa.
Swali lisibebe jibu kabla ya uchunguzi. Kauli kama Kwa nini vijana wanaharibu lugha? tayari ina hukumu. Unaweza kuuliza namna vipashio vya lugha vinavyotumiwa, sababu washiriki wanazotoa na jinsi matumizi hayo yanavyotofautiana kulingana na mazingira.
Chagua mbinu inayolingana na swali
| Mbinu | Inafaa kwa nini? | Jambo la kueleza |
|---|---|---|
| Uchambuzi wa nyaraka | Maandishi, mashairi, kamusi na matangazo | Uchaguzi wa nyaraka na toleo |
| Usaili | Mitazamo, uzoefu na maelezo ya washiriki | Maswali, mazingira na namna ya kurekodi |
| Ushuhudiaji | Matumizi katika tukio au shughuli | Nafasi yako na taarifa ulizohifadhi |
| Uchambuzi wa kongoo | Ruwaza katika mkusanyiko wa matini | Chanzo, ukubwa na aina za matini |
| Hojaji | Majibu yanayoweza kulinganishwa kwa maswali yaliyopangwa | Usahihi wa maswali na uchaguzi wa washiriki |
Sampuli na mipaka ya hitimisho
Eleza kitengo unachochunguza: mtu, kauli, ujumbe, shairi au kidahizo. Bainisha namna ulivyochagua sampuli na sababu ya kuondoa data nyingine. Sampuli rahisi kuifikia inaweza kusaidia uchunguzi wa mwanzo, lakini si lazima iwakilishe jamii nzima.
Utafiti wa kimaelezo unaweza kutafuta maana na ruwaza kwa undani. Utafiti wa kitakwimu unaweza kuhesabu vipengele. Kuzitumia pamoja kunahitaji kueleza kazi ya kila sehemu; kuongeza asilimia pekee hakufanyi hitimisho kuwa imara kama makundi au vipimo havijaelezwa.
Mfano wa kupanga data
Mfano ufuatao umebuniwa kwa mafunzo; si matokeo ya utafiti wa watu halisi. Umechagua ujumbe 12 na kutambua kwamba ujumbe 8 una neno la upole ulilolifafanua kabla ya kuhesabu. Unaweza kuripoti 8 kati ya 12, kisha kueleza mazingira ya ujumbe huo.
Huwezi kuhitimisha kwamba jamii nzima hutumia neno hilo kwa kiwango hicho. Pia eleza kama ujumbe mmoja unaweza kuwa na mifano kadhaa na kama ulihesabu ujumbe au matukio ya neno. Katika uchambuzi wa kimaelezo, hifadhi mifano inayosaidia kundi na inayolipinga.
Ridhaa, kumbukumbu na uaminifu
- Eleza madhumuni na matumizi ya data kwa washiriki kwa lugha wanayoelewa.
- Kubalianeni kuhusu kurekodi, kutaja majina na kushiriki taarifa.
- Tenganisha utambulisho na data ya uchambuzi pale inapowezekana.
- Hifadhi nakala asili na rekodi ya maamuzi ya uchambuzi.
- Usibuni majibu, marejeo au matokeo; ripoti data iliyokosekana na mipaka yake.
Kwa utafiti wa kitaasisi, fuata utaratibu wa chuo au shirika lako kabla ya kuanza ukusanyaji. Kazi ya darasani na mradi wa kuchapishwa zinaweza kuwa na mahitaji tofauti.
Mpango wa ukurasa mmoja
Jaribu mwenyewe
Andika swali, lengo, aina ya data, sampuli, njia ya ukusanyaji, namna ya uchambuzi, hatua za kuwalinda washiriki na mipaka miwili ya mradi.
Mwongozo wa kujitathmini
Vipengele vyote virudi kwenye swali lilelile. Ikiwa unauliza kuhusu kiimbo, maandishi yasiyo na rekodi ya sauti hayatatosha; badili data au punguza swali.
Marejeo na usomaji zaidi
Fuata vyanzo hivi kupanua uchunguzi wako. Mifano na mazoezi ya ukurasa huu imeandaliwa kwa kujifunzia; si matokeo ya utafiti wa uwandani.